ژاپن؛ بازاری بزرگ، اما نه برای تازه واردان عجول
زمان مطالعه : 4 دقیقه
گرچه در نگاه اول، ژاپن یکی از جذاب ترین اقتصاد های جهان برای تجارت به نظر می رسد اما سومین اقتصاد بزرگ دنیا، با زیر ساخت های صنعتی پیشرفته و شرکت های صدر نشین فناوری های جهانی، به خوبی به شرکت های خارجی تازه وارد یاد داده است که این کشور با اغلب بازار های دیگر متفاوت است. بهتر است بگوییم که ژاپن تنها یک اقتصاد بزرگ نیست، بلکه یک اکوسیستم اقتصادی پیچیده است که طی دههها بر پایه روابط بلند مدت بین شرکتها، بانکها و نهادهای دولتی شکل گرفته است. پس در چنین سیستمی، اعتماد و ثبات است که اغلب اهمیت بیشتری نسبت به سرعت معاملات یا قیمت های مهندسی شده پیدا میکند.
از نظر آماری، اقتصاد ژاپن همچون بسیاری از اقتصادهای پیشرفته جهان، یک اقتصاد خدمات محور است. اما جالب است بدانید با اینکه در ژاپن بخش خدمات حدود سه چهارم تولید ناخالص داخلی را تشکیل می دهد، قدرت واقعی اقتصاد ژاپن همچنان در صنعت نهفته است. چون صنایع تولیدی ستون اصلی صادرات این کشور و منبع اصلی مزیت رقابتی آن در اقتصاد جهانی محسوب میشوند.
این چطور ممکنه؟
پاسخ پیچیده ای ندارد! برخلاف بسیاری از اقتصادهای صنعتی که تولید را به کشورهایی با هزینه نیروی کار پایین منتقل کردهاند مثل امریکا، شرکتهای ژاپنی تمرکز خود را بر فناوری، مهندسی دقیق و بهبود مستمر فرآیندهای تولید حفظ کرده اند. بر همین مبنا هم مفهوم مدیریتی کایزن - همان بهبود مداوم - به بخشی از فرهنگ صنعتی این کشور تبدیل شده است.
اما از این مهم غافل نخواهیم شد که شاید مهمترین ویژگی اقتصاد ژاپن ساختار شبکه ای شرکتها هم باشد. بسیاری از شرکتهای بزرگ در قالب شبکههایی موسوم به «کی ریتسو» فعالیت دارند، شبکههایی که تولیدکنندگان، تأمینکنندگان، بانکها و شرکتهای تجاری را در روابط بلند مدت به هم متصل میکنند. پس واضح است که در چنین سیستمی، زنجیرههای تأمین به سادگی تغییر نخواهند کرد چون شرکتها اغلب با تأمین کنندگانی کار میکنند که سالها با آنها همکاری داشته اند و همین مورد برای شرکتهای خارجی، به این معناست که ورود به بازار ژاپن صرفاً به معنای ارائه محصول بهتر یا ارزانتر نیست، بلکه مستلزم ورود تدریجی به یک شبکه رابطهای پیچیده است.
با این حال، نفوذ صنعتی ژاپن بسیار فراتر از مرزهای این کشور است. حتی در صنایعی که تولید نهایی به کشورهای دیگر منتقل شده، فناوریهای کلیدی اغلب در اختیار شرکتهای ژاپنی باقی مانده است. نمونه بارز این موضوع صنعت نیمه هادی است. اگرچه کارخانههای تولید تراشه در تایوان، کره جنوبی یا چین قرار دارند، اما بسیاری از تجهیزات ساخت تراشه و مواد شیمیایی فوق خالص مورد استفاده در این صنعت توسط شرکتهای ژاپنی تولید میشود. این موقعیت به ژاپن نقشی حیاتی در زنجیره تأمین جهانی داده است.
اما قابل توجه است که بدانیم در کنار تولیدکنندگان صنعتی، گروهی از شرکتهای تجاری بزرگ نیز در اقتصاد ژاپن نقش برجستهای دارند. این شرکتها که به «سوگو شوشا» معروفاند، چیزی فراتر از واسطههای تجاری هستند. آنها در تأمین مواد اولیه، سرمایهگذاری در پروژههای جهانی و سازماندهی تجارت بینالمللی فعالیت میکنند و اهمیت آنها از این منظر است که برای بسیاری از شرکتهای خارجی، همکاری با یکی از این شرکتهای تجاری میتواند راهی برای دسترسی به بازار ژاپن باشد. اما این همکاریها معمولاً تنها با شرکتهایی شکل میگیرد که اعتبار و توانایی فناورانه خود را اثبات کرده باشند.
موضوع دیگری که میتوان به آن پرداخت این است که در سالهای اخیر، اقتصاد ژاپن در حال تجربه چند تغییر مهم نیز بوده است. تنشهای ژئوپلیتیک و اختلال در زنجیرههای تأمین جهانی باعث شده دولت ژاپن تلاش کند بخشی از تولید صنعتی را به داخل کشور بازگرداند، بهویژه در حوزههایی مانند نیمههادیها.در همین حال، پیر شدن سریع جمعیت ژاپن فشار جدیدی بر اقتصاد این کشور وارد کرده است و کمبود نیروی کار باعث شده تقاضا برای رباتیک، اتوماسیون و فناوریهای مرتبط با مراقبت از سالمندان افزایش قابل توجهی داشته باشد.
به همین منظور است تحول دیجیتال نیز در بسیاری از صنایع ژاپنی سرعت گرفته و شرکتهای قدیمی که سالها به سیستمهای سنتی متکی بودند، اکنون در حال سرمایهگذاری در فناوریهای داده، هوش مصنوعی و زیرساختهای دیجیتال هستند اما باز هم ، ژاپن همچنان یکی از دشوارترین بازارها برای ورود باقی مانده است. چرا که در ژاپن روابط تجاری اغلب بر پایه اعتماد بلندمدت شکل میگیرد و مذاکرات ممکن است ماهها یا حتی سالها طول بکشد. استانداردهای کیفی نیز بسیار سختگیرانه اند ولی برای شرکتهایی که بتوانند از این موانع عبور کنند آینده ی تجاری خوبی پیش رو خواهد بود.
در کل ژاپن نه تنها بازاری با ثبات و قدرت خرید بالاست، بلکه یکی از مراکز اصلی فناوری صنعتی در جهان محسوب میشود.
به همین دلیل، بسیاری از مدیران باتجربه یک نکته را تکرار میکنند: تجارت با ژاپن یک معامله سریع نیست. این فرآیندی تدریجی برای ساختن اعتماد و تبدیل شدن به بخشی از یکی از پیچیده ترین اکوسیستمهای صنعتی جهان است.
هنوز نظری ثبت نشده است.